Erişilebilirlik

Türkiye Büyürken Ücretlilerin GSYH Payı Düşüyor


İSTANBUL - Türkiye İstatistik Enstitüsü 2022 yılının ikinci çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yüzde 7,6 büyüdüğünü açıkladı. Nisan-Temmuz ayları arasındaki dönemde gerçekleşen bu büyümeyle birlikte Türkiye ekonomisi dokuz çeyrektir üst üste büyüyor.

Büyüme rakamları Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ağustos ayı başındaki ‘‘Dünya küçülürken biz üreterek büyümeye devam ediyoruz. Yatırım, istihdam, üretim, ihracat ve cari fazlayla ülkemizi büyütme esasına dayanan Türkiye Ekonomi Modeli’nden taviz vermeyerek krizden pozitif ayrışma stratejimizi dikkatle uyguluyoruz’’ sözleriyle de uyumlu.

Yüksek enflasyon ve yüksek kur yaratmasına rağmen düşük faiz politikasında ısrar eden hükümet büyümede istediği seviyeleri görse de, bu büyümenin toplumun tüm kesimlerine eşit dağılmadığı gözlemleniyor.

İşgücü ödemelerinin Türkiye’de pandeminin başladığı 2020 yılının ikinci çeyreğinde gayrisafi yurtiçi hasılada (GSYH) sahip olduğu oran yüzde 36,8 iken, iki yıl sonra ikinci çeyrekte yüzde 25,4’e geriledi.

Ücretli emeğin GSYH’den aldığı pay iki yıl içinde yüzde 30 düşüş kaydederken, işletme sahiplerinin aldığı pay aynı dönemde yüzde 25 artış göstererek yüzde 42,9’dan yüzde 54’e yükseldi.

Prof. Çelik: ‘‘Ücretlilerin GSYH’den aldığı pay çok sert düştü’’

Kocaeli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nden Aziz Çelik, büyük bir kazanım olarak sunulan asgari ücret artışına rağmen emekçi kesimlerin büyümeden payını almak bir yana, elde ettiği paydan ciddi şekilde kayba uğradıklarının altını çiziyor.

VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Profesör Çelik, ‘‘Aslına bakarsanız 2016-2017’den beri emek kesiminin GSYH’den aldığı pay düşüyordu. Ama pandemiyle birlikte bu düşüş büyük bir hız kazandı. Hatta ‘çok sert düştü’ diyebiliriz. Normal şartlarda büyüme oluyorsa istihdam da büyür ama TÜİK istatistiklerine göre Türkiye dokuz çeyrektir büyümesine rağmen aynı artışı istihdamda görmüyoruz. Geniş tanımlı istihdam yine çok yüksek” dedi.

Aziz Çelik, “Peki bu büyümeden kim faydalanıyor? Bunun için yine aynı TÜİK verisini kullanalım. İşgücü ödemeleri, 2022 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 66,4 artarken işletmeler bunun iki katı büyümüş ve yüzde 134,7 artış göstermiş’’ ifadelerini kullandı.

‘‘Gelinen nokta AKP’nin devraldığı tablodan daha geri’’

Prof. Aziz Çelik, 2022 yılı ikinci çeyrek itibariyle ücretli kesimlerin Adalet ve Kalınma Partisi’nin iktidara geldiği dönemden daha zor ekonomik günlerden geçtiğini söyledi.

Kocaeli Üniversitesi öğretim üyesi, ‘‘Bildiğiniz gibi Adalet ve Kalkınma Partisi 3 Kasım 2002 seçimlerini kazanarak iktidara geldi. Hükümeti de bu tarihten iki hafta sonra kurdular. Türkiye o yıl yüzde 7,8 büyürken, bundan emeğin aldığı pay yüzde 29,2 idi. Aynı partinin iktidarında geçen yirmi yıl sonunda emeğin aldığı pay yüzde 25,4’e kadar geriledi. Kabul etmek gerekir ki, ücretliler ilk yıllarda büyümeden payını aldı. Bu pay yüzde 37’ye kadar çıktı. Ama gelinen nokta emek bakımından AKP’nin devraldığı tablodan daha geri ve kötü bir tablo. Bir de aynı dönemde ücretli çalışan sayısının da arttığını düşünürsek, durum göründüğünden de daha kötü’’ dedi.

DİSK-AR: ‘‘Yüzde 25,4’lük emek payı son 20 yılın en düşük düzeyi’’

Türkiye’nin üçüncü büyük işçi konfederasyonu DİSK’in Araştırma Merkezi DİSK-AR da emeğin payının son 20 yılda en dip noktaya gerilediğini belirtiyor.

DİSK-AR’dan yapılan açıklamada, ‘‘2021 ve 2022 yıllarında üst üste emek geliri ortalama GSYH büyümesinin oldukça altında kalırken sermaye geliri ortalama GSYH büyümesinin çok üzerinde arttı. Bu durum gelirin sınıfsal dağılımını kötüleştirdi. Öte yandan Covid-19 salgınının bölüşüm ilişkilerini kötüleştirdiğini söylemek mümkün. GSYH’den emeğin ve sermayenin aldığı pay 2020’den bu yana açılma eğilimi gösteriyor. Pandemi ve yüksek enflasyon emeğin payını keskin biçimde düşürürken bölüşüm ilişkilerinin daha da kötüleşmesine yol açtı. Yüzde 25,4’lük emek payı son 20 yılın en düşük düzeyi anlamına geliyor.” tespiti yer aldı.

Prof. Güneş: ‘‘Emekçi kesimin göreli refahı son 35 yılın en düşük seviyesinde’’

Marmara Üniversitesi İngilizce İktisat Fakültesi’nden Hurşit Güneş ise yüksek enflasyon nedeniyle reel gelirlerin daha da düşeceğini bunun da GSYH’den emeğin payının daha da azalmasına neden olacağını dile getirdi.

VOA Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Profesör Güneş, ‘‘Yıl sonunda bu rakam daha da aşağıda çıkabilir. Öncelikle iktisadi durgunluk başlayacak. Ben bunu dile getiriyordum, Mahfi Eğilmez de bunu dile getirdi. Stagflasyona doğru gidilecek. Gelir dağılımı iki yönlü bozulacak. Ekonomik durgunluk nedeniyle işsizlik yükselecek hayat pahalılığından dolayı da reel gelirler daha da düşecek. Sürdürülemez bir tablo olduğunu düşünüyorum” dedi.

5 Eylül’de açıklanacak enflasyon verisinin de önemli olduğunu belirten Güneş, “Emeğin milli gelirden aldığı pay 2020’de yüzde 37 iken şimdi yüzde 25. Ücretlilerin sahip oldukları refahının neredeyse üçte birini kaybettikleri görülüyor. Bu bir bakıma tam bir toplumsal zulümdür. AKP’nin seçim başarısının ardında kendine oy veren ücretli kesimi sürekli tatmin etmesi yatıyordu. Fakat an itibariyle emekçi kesimin göreli refahı son 35 yılın en düşük seviyesinde’’ dedi.

"Bu yılın ilk ve ikinci çeyreğinde ihracatın büyümeye katkısı geriledi’’

Profesör Hurşit Güneş, hükümetin büyük umut bağladığı ihracat gelirlerinin de düşmeye başladığını vurguluyor.

Marmara Üniversitesi öğretim üyesi, ‘‘2021 yılının ikinci çeyreğinden itibaren ihracat büyümeye ciddi katkı yapıyordu. Bu yılın ilk ve ikinci çeyreğindeyse bu katkı bayağı geriledi. 2021’in son çeyreğinden beri büyümeye iç tüketim destek veriyor. Bu da içinde bulunduğumuz enflasyonist durumla çok uyumlu. Ayrıca tarım daralırken finans kesiminin yüzde 27 büyümesi bu yüzde 7,6’lık büyümede ciddi rol oynadı.” dedi.

Yatırım performansının da “SOS verdiğini“ belirten Güneş, son dört çeyrekte yatırımda büyüme ortalamasının yüzde 2,4. olduğuna dikkat çekti.

Hurşit Güneş, “Bu yatırım temposuyla ekonomi ancak yerinde sayar. Tüm bunları değerlendirdiğimizde yüzde 7,6’lık büyümeye sevinmek anlamlı değil’’ dedi.

STÜDYO VOA

Mehmet Şimşek’ten “harcamaları azaltma” mesajı - 18 Nisan
lütfen bekleyin

No media source currently available

0:00 0:29:59 0:00
XS
SM
MD
LG