İnsan Hakları Derneği Diyarbakır Şubesi tarafından hazırlanan 2021 yılı altı aylık insan hakları ihlalleri raporunda, pandemi sürecinde özellikle kadın ve çocuklara yönelik hak ihlallerinin arttığına dikkat çekildi.Afgan göçmenlerin durumu ve Türkiye’nin Irak Kürt bölgesine düzenlediği operasyonda PKK’nın elindeki rehinelerin ölmesi de hak ihlali olarak raporda yer aldı.
İHD’nin “2021 Yılı İlk 6 Ay Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi İnsan Hakları İhlalleri Raporu” başlığıyla hazırladığı rapor basın toplantısıyla açıklandı. Toplantının açılış konuşmasını yapan İHD Eş Genel Başkan Yardımcısı Rehşan Bataray Saman, hak ihlallerinin artış gösterdiği görüşünü savundu. Artışı demokratik politikalardan uzaklaşmaya bağlayan Bataray Saman “Demokratik politikalardan uzak, çatışmalı ortamın devam ettiği bu süreçte özellikle; işkence ve kötü muamele, ifade ve örgütlenme özgürlüklerine yönelik baskılar, cezaevlerinde süregelen ihlaller, açlık grevi, askeri operasyonlar ve yasaklamalardan kaynaklı meydana gelen ihlaller, kadına yönelik şiddet gibi ihlal başlıklarında önemli artışlar yaşandığı görülmektedir” dedi.
Your browser doesn’t support HTML5
İHD: “Pandemi Hak İhlallerini Arttırdı”
Pandemi sürecinde kadına yönelik şiddetin arttığı sık sık gündeme geliyordu. Bataray Saman, konuşmasına bu konuya da dikkat çekerek şunları söyledi: ”Bilindiği üzere 2020 yılının Mart ayında Covid-19 salgını ile birlikte aile içi kadına yönelik şiddetin tırmandığı bir dönem yaşanmıştır. Evde kalma sürelerinin artması ve bu süreçte İnfaz Yasası’nda yapılan değişiklikler sonucu şiddet uygulayan erkeklerin serbest kalması ile birlikte kadınların şiddete maruz kalma oranları da artmıştır. “
“36 kadın hayatını kaybetti”
2021 yılının ilk altı ayında 36 kadının yaşamını yitirdiğine dikkat çeken Bataray Saman, “Artan kadın cinayetlerine yoğunlaşılması gerekirken, kadını bir nevi şiddete karşı güvence altına alan İstanbul Sözleşmesi’nden Türkiye’nin imzasını geri çekmesi kabul edilebilir bir durum değildir. 2014 yılından bu yana, pratikte uygulama sorunları yaşansa da İstanbul Sözleşmesi kadınlar için hep bir umut yarattı. Ne yazık ki sözleşmeden çekildiği süreçten bu yana 2021 yılı ilk 6 ayı içerisinde 23 kadın maruz kaldıkları şiddet sonucu yaşamını yitirirken, 13 kadın ise intihar etti” diye konuştu.
Afganlılar’ın durumu da raporda yer aldı
Afganistan’da yaşanan gelişmelerin ardından Türkiye’ye kaçan Afganlar’ın durumu da raporda yer aldı. Bataray Saman, göçmenlerin gelmesiyle birlikte ırkçı söylemlerin arttığını ifade ederek, “Son dönemde Afganistan’da yaşanan çatışmalı süreçten bölgemiz sınırlarında mültecilerin gelişlerine tanık olmaktayız. Mültecilerin, bölgemiz üzerinden Türkiye’nin farklı illerine yönelik gidişlerinde insan onuruna yakışmayan koşullarda yaşanıldığı gözlemlenmiştir. Afgan mültecilerin gelişi ile beraber ülkede mültecilere yönelik ırkçı ve ayrımcı söylem ile saldırılar artmıştır” şeklinde konuştu.
Bataray Saman, bir soru üzerine, pandemi sürecinde kadınlara yönelik şiddetle birlikte, cezaevlerindeki hak ihlallerinin de arttığına dikkat çekti. Bataray Saman, ihlallerin, karantina, aşı önceliği, sosyal hakların kullanılması gibi alanlarda yaşandığını belirtti.
12 başlıkta 3 bin 221 ihlal iddiası
İHD Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölge Temsilcisi Abdusselam İnceören tarafından okunan raporda, 12 başlıkta 3 bin 221 ihlal iddiasına yer verildi. Türkiye’nin Irak Kürt Bölgesi’ne düzenlediği operasyonda, PKK’nın rehin tuttuğu 12 kişinin ölümü de raporda yer aldı. Raporun ‘yaşam hakkı ihlali’ başlığında şu bilgilere yer verildi: “Silahlı çatışmalarda 29 güvenlik görevlisi, 129 örgüt mensubu yaşamını yitirdi. 8 polis ve asker intihar ederek veya şüpheli şekilde öldü. Mayın patlaması sonucu 2’si çocuk 3 kişi yaşamını yitirdi. 36 kişi şüpheli şekilde öldü.”
Raporun ‘Kadın ve çocukların yaşam haklarına yönelik ihlaller’ başlığında ise 36 kadının intihar, aile içi şiddet veya toplumsal alanda şiddet sonucu yaşamını yitirdiği belirtildi. Raporda, 20 kadının cinsel saldırıya uğradığı, 9 kadının ise fuhuş yapmaya zorlandığına vurgu yapıldı. Raporda 10 çocuğun, intihar, aile içi şiddet veya toplumsal alanda şiddet sonucu hayatını kaybettiği ifade edilirken 11 çocuğun cinsel istismara uğradığına yer verildi. Raporda ayrıca 147 işkence iddiasına yer verildi.
Raporun ‘Düşünce ve ifade özgürlüğüne yönelik ihlaller’ başlığı altında ise şu bilgiler paylaşıldı: “Düşüncelerini ifade eden 77 kişiye karşı 14 soruşturma açıldı, 39 kişi hakkında 8 dava açıldı. Daha önce açılan 30 davada 161 kişiye çeşitli cezalar verildi.“
Raporun ekonomik ve sosyal haklara yönelik ihlal başlığında ise 12 kişinin iş kazalarında öldüğü vurgulanırken, 104 kişinin işten çıkarıldığı, 13 kişinin görevden alındığı, 1 kişinin ise ihraç edildiği belirtildi.